سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )
289
جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )
افطح « 1 » ( برادر تنى اسماعيل ) منتقل شد . مادر او فاطمه دختر حسين بن حسن بن على مىباشد و عبد الله بزرگترين فرزند امام صادق عليه السّلام است . اين گروه از شيعيان بر اين باور بودند كه امام صادق عليه السّلام فرموده : « امامت به بزرگترين فرزند امام مىرسد . » و نيز فرموده : « امام كسى است كه به جاى من مىنشيند ( و اين عبد اللّه بود كه به جاى پدر مىنشست ) و اينكه امام را كسى غسل نمىدهد و بر او نماز نمىگزارد و انگشترش را برنمىدارد و او را به خاك نمىسپارد ، مگر اينكه خود ، امام باشد » و اين عبد اللّه بود كه متولى تمامى اين كارها شد . همچنين امام صادق عليه السّلام امانتى را نزد يكى از يارانش سپرد و دستور داد آن را به كسى كه دنبالش مىآيد ، بدهد و پس از آن ، او را امام خود بداند . در اين مورد هم كسى جز عبد اللّه به طلب آن امانت نيامد . باوجوداين ، عبد اللّه بيش از هفتاد روز بعد از پدر نزيست و درحالىكه از خود پسرى باقى نگذاشت ، از دنيا رفت . « 2 » اهميت جدايى بين اثنى عشريه و اسماعيليه فقط به اختلاف نظر اين دو فرقه در مورد امامت بعد از امام صادق عليه السّلام يا در حيات آن حضرت ، و اينكه آيا اسماعيل امام است يا برادرش موسى ، برنمىگردد ؛ اختلاف بين عقايد اين دو طايفه صرفا اختلاف بر سر دو نفر يا امامت يكى از دو برادر نيست . اين اشتباه است كه تحولات را به اشخاص نسبت بدهيم و به اختلافات ريشهاى وراى افراد توجهى نكنيم . پيدايش طايفه اسماعيليه به عوامل بسيارى بستگى دارد كه از صرف اتهام اسماعيل به مشروبخوارى يا وفات او در زمان حيات پدرش بسيار بالاتر است . به نظر مىرسد كه نمىتوان رابطه بين پيدايش طايفه اسماعيلى و برپايى دولت عباسى را كه تحت ادعاى حقانيت اهل بيت ، براى خلافت قيام كردند ، ناديده گرفت . پس از اين بود كه فرزندان عباس بدون اينكه به علويان سهمى بدهند ، خلافت را تصاحب كردند . بنابراين ، برپايى دولت عباسى باعث شد لطمه بزرگى به خاندان علوى وارد آيد . « 3 »
--> ( 1 ) . به سبب پهنى و نقصى كه در پاهايش بود ، به او افطح مىگفتند . البته شيعيان معتقدند كه امام بايد از هرگونه نقصى مبرّا باشد . ( 2 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 167 . ( 3 ) . احمد صبحى ، نظرية الامامة ، ص 381 .